Waarom dit nieuwe initiatief?

Vaak zijn er amateurs die toneel willen spelen, maar niet of niet meer gebonden willen of kunnen zijn aan een vereniging. Ook spelers/speelsters die vanwege de keuzes in de eigen vereniging geen mogelijkheid krijgen ànder toneel te spelen kunnen meedoen in dit initiatief.

De Limburger 25 januari 2020 Foto: copyright Bas Quaedvlieg

Iedereen is slachtoffer in drama
over incest


Amateurtoneelgroep Dames & Heren uit Schimmert neemt een
zwaar thema bij de hand. Het stuk ‘Schrijf me in het Zand’ moet
incest bespreekbaar maken, maar wil niet shockeren. 7 februari
is de première in De Karrousel in Geleen, daarna volgt een tour
langs kleine theaters.


Sommige dingen zijn te shockerend om aan een publiek te vertellen.
Zoals de gedetailleerde beschrijvingen van hoe een vader zijn dochter
Anne misbruikt. Het thema incest is al zwaar genoeg.
De gehele cast van amateurtoneelgroep Dames & Heren heeft veel
nagedacht over wat de acteurs wel en niet gaan zeggen. Regisseur Marlies
Harings uit Schimmert schrapte een aantal passages uit de tekst van Inez
van Dullemen, maar hield de kern van het stuk overeind. Ook heeft ze
gezorgd dat het stuk wat luchtigere scènes bevat. „Ik hoop dat we als cast
incest bespreekbaar kunnen maken. Zodat mensen in het publiek aan de
bel trekken als ze een vermoeden hebben dat zoiets speelt.” Het stuk belicht
een gezin dat naar buiten de schone schijn ophoudt, maar van binnen
totaal verrot is.
Verknipt
„In zo’n situatie is iedereen in het gezin slachtoffer. Ook de dader, de
vader. Die heeft een ziekelijke geest”, denkt de acteur die de vaderrol
speelt. Hij probeerde zich in te leven in wat er in zo’n verknipt hoofd omgaat,
hoe hij denkt en handelt. Of hij hautain is, autoritair. En hij realiseert
zich ook dat hij de minst sympathieke rol heeft. „Ik ben de slechterik,
niet de man met wie je na de voorstelling een biertje gaat drinken
aan de bar.”
Tirza Debetz uit Heerlen heeft het misschien even moeilijk. Ze speelt de
rol van de misbruikte dochter Anne. Ook zij probeerde zich in te denken
hoe het is om met zo’n verleden te moeten leven. Maar ook weer niet te
goed. „Je moet een karakter spelen, maar het niet zijn. Het is geen therapeutisch
toneel. Je kunt in de huid van een personage kruipen of er van
buitenaf tegenaan kijken. Ik koos voor het laatste, zodat de emotie niet de
overhand krijgt.”
De hele cast hoorde het verhaal van een ervaringsdeskundige. Tirza kon
door omstandigheden niet bij het gesprek zijn. De cast heeft het verhaal
voor haar opgenomen. „Dat was heel heftig. Ik dacht: dat ga ik spelen. En
ik ben blij dat ik wel een lieve vader heb.”
Doodgezwegen
Het stuk wordt gespeeld in kleine theaters, zodat de boodschap beter
aankomt dan in een grote zaal. „Als een klap in je gezicht”, zegt Debetz.
Bezoekers zijn gewaarschuwd: ze gaan niet naar een klucht of komedie.
In flashbacks wordt gedurende de voorstelling steeds duidelijker wat zich
in het gezin afspeelt, maar waarover niet wordt gepraat. „Incest wordt
vaak doodgezwegen. Dat maakt het voor slachtoffers lastig om erover te
praten”, weet Harings, die jarenlang als secretaresse in de zorg werkte.
Zij en ook de cast beseffen dat de voorstelling heel wat kan losmaken bij
het publiek, dat dan ook de mogelijkheid krijgt om na te praten. Ook voor
de spelers is het een zwaar stuk. „Dit kun je alleen maar doen in een
groep waarin je je veilig voelt”, zegt Harings. Hieraan hebben ze als cast
als eerste hard aan gewerkt.
Toneelstuk zeven keer te zien
‘Schrijf me in het zand’ (1989) is het bekendste toneelstuk van Inez van
Dullemen, die vooral boeken schrijft. Het drama is in meer dan veertien
landen gespeeld en in Duitsland verfilmd. De schrijfster kreeg in 1989 de
Anna Bijnsprijs voor haar hele oeuvre.
„Het is bijzonder dat dit stuk gespeeld wordt door een amateurtoneelgroep.
Veel groepen durven dat niet aan. De laatste keer was ruim 25 jaar
geleden, door theatergroep SAS (Stichting Amamteurtheater
Swentibold)”, zegt een van de acteurs.
Regisseur Marlies Harings speelde vanaf haar tienertijd twintig jaar
toneel, maar stopte een tijd vanwege werk en gezin. Nu is ze weer terug
bij haar oude liefde, het toneel. Ze wil het liefst stukken op de planken
brengen met een thema.
Eerder maakte ze met Dames & Heren de toneelstukken Tarwe op de
Snelweg (2017, over oudermishandeling) en De Meiden (2018, over
macht).
De première van Schrijf me in het Zand is vrijdag 7 februari om 20.00
uur in theater Karroesel in Geleen. Daarna is het stuk nog te zien in Venlo
(De Garage, 8-2), Maastricht(Pesthuys, 14-2 en 13-3), Theater Landgraaf
(15-2), Cultuurhuis Heerlen (6-3) en Sittard (Pitboel, 7-3), telkens om
20.00 uur. Meer info op damesenheren.live

Toneelvoorstellingen  met een maatschappelijk thema

DAMES & HEREN  Een ànder Theatergezelschap, wil een podium bieden voor deze spelers om samen met hen toneelvoorstellingen te maken. Avondvullend of korte eenakters met voornamelijk maatschappelijke thema’s.
Hierbij wordt rekening gehouden met persoonlijke wensen zoals programma, repetitiemogelijkheden (middag/avond), locaties etc. De bedoeling is dat de voorstellingen in Limburg plaatsvinden en niet gebonden zijn aan een vaste standplaats.

Initiatiefneemster Marlies Harings Damoiseaux voert leiding & regie.

 

Lid van LFA, Prins Bernhard Cultuurfonds & Projectsubsidie

DAMES & HEREN  Een ànder Theatergezelschap, is een nieuw en trots lid van het LFA en heeft van het Toneelhuis LFA en Provincie Limburg hiervoor een projectsubsidie ontvangen.

Voor de voorstelling “Schrijf me in het zand” is ook een subsidie ontvangen van het “Prins Bernhard Cultuurfonds”